Holter huyết áp

1. Đại cương

Holter huyết áp (HA) là một phương pháp theo dõi huyết áp tự động liên tục trong một khoảng thời gian nhất định, thường là 24 - 48 giờ. Máy cho phép ghi lại huyết áp trong suốt thời gian đeo máy thông qua một thiết bị đo huyết áp tự động. Các dữ liệu huyết áp này sẽ được lưu lại trong bộ nhớ dưới dạng băng cassette hoặc được ghi theo phương pháp kỹ thuật số. Do đó, người bệnh có thể đeo bên hông khi đi lại và làm việc. Hầu hết các máy ghi đều có một nút bấm để đánh dấu thời điểm người bệnh xuất hiện triệu chứng.

2. Chỉ định

• Các trường hợp tăng huyết áp thoáng qua.
• Xác định mối liên quan giữa triệu chứng với mức huyết áp.
• Phát hiện các trường hợp tăng huyết áp không có triệu chứng.
• Đánh giá hiệu quả điều trị của các thuốc điều trị huyết áp.
• Chẩn đoán các trường hợp nghi ngờ tăng huyết áp áo choàng trắng, tăng huyết áp ẩn giấu,…
• Xác định chẩn đoán các trường hợp chênh lệch giữa huyết áp tại phòng khám và huyết áp tại nhà.

3. Chống chỉ định

• Không có chống chỉ định khi ghi Holter huyết áp, chỉ chú ý cẩn thận bảo quản thiết bị ghi không tiếp xúc với nước, hoặc các va chạm cơ học, hóa chất.

4. Thận trọng

• Ở người bệnh có cơn tăng huyết áp nghiêm trọng.

5. Chuẩn bị

5.1. Người thực hiện

• 01 kỹ thuật viên hoặc điều dưỡng.
• 01 bác sĩ chuyên khoa nội tim mạch.

5.2. Thuốc

• Không.

5.3. Thiết bị y tế

• Băng cuốn cánh tay với tiêu chuẩn: có bề dài bao đo (nằm trong băng quấn) tối thiểu bằng 80%; bề rộng tối thiểu bằng 40% chu vi cánh tay. Quấn băng quấn đủ chặt, bờ dưới của bao đo ở trên nếp lằn khuỷu 2 cm.
• Đầu ghi tín hiệu huyết áp 24 giờ.
• Pin kiềm.
• Băng dính.
• Túi đựng đầu ghi cố định trên người bệnh.
• Trang thiết bị phục vụ cho việc đọc và phân tích kết quả.

5.4. Người bệnh

• Người bệnh tắm rửa sạch sẽ trước khi đeo máy. Trong thời gian đeo máy, tuyệt đối không được phép tắm rửa. Nên mặc áo rộng rãi.
• Giải thích cho người bệnh bảo quản đầu ghi trong thời gian đeo máy.
• Ghi lại những sự kiện vào phiếu Holter huyết áp trong quá trình theo dõi.

Hình 1. Lắp đặt thiết bị đo holter huyết áp cho người bệnh

5.5. Hồ sơ bệnh án

Bệnh án cần được hoàn thiện đầy đủ thủ tục hành chính, ghi nhận xét trong quá trình khám, điều trị và ghi y lệnh đầy đủ theo quy chế bệnh án.

5.6. Thời gian thực hiện kỹ thuật

• Thời gian đeo máy 24 giờ.
• Thời gian gắn máy 30 phút, thời gian đọc kết quả 30 phút.

5.7. Địa điểm thực hiện kỹ thuật

• Phòng thực hiện kỹ thuật.
• Phòng phẫu thuật.
• Buồng bệnh.

5.8. Kiểm tra hồ sơ và người bệnh

• Đúng người bệnh.
• Đúng chỉ định.
• Đúng loại thủ thuật dự kiến.

6. Tiến hành quy trình kỹ thuật

6.1. Bước 1: Băng cuốn huyết áp ở cánh tay, (thường cánh tay trái với người thuận tay phải và ngược lại).

6.2. Bước 2: Lắp máy thường cài đặt chế độ đo mỗi lần cách nhau 15 - 30 phút ban ngày và 30 - 60 phút ban đêm.

6.3. Bước 3: Hướng dẫn người bệnh. Trong thời gian đeo máy: sinh hoạt bình thường, tránh gắng sức, không làm ướt máy và không làm va đập vào máy vì dễ làm nhiễu hình ảnh điện tâm đồ. Trong thời gian đeo máy, nếu có các triệu chứng bất thường cần bấm nút để đánh dấu thời điểm bị, đồng thời ghi lại đầy đủ các triệu chứng này và thời gian chính xác lúc xảy ra triệu chứng vào tờ nhật ký.

6.4. Bước 4: Khi máy bắt đầu bơm hơi để đo huyết áp cần giữ tay cố định, tránh cử động làm sai lệch kết quả.

6.5. Bước 5: Sau 24 - 48 giờ, người bệnh được hẹn quay trở lại để tháo máy. Máy sau khi được tháo sẽ được nạp các dữ liệu huyết áp vào máy tính có cài phần mềm để đọc.

6.6. Bước 6: Đọc và phân tích kết quả

• Đánh giá kết quả mà máy đọc trên các thông số: huyết áp tối đa, huyết áp tối thiểu, huyết áp trung bình, huyết áp cao nhất, huyết áp thấp nhất trong ngày và đêm,...
• Loại bỏ các kết quả sai, bổ sung các kết quả còn thiếu.
• Nhận xét và in kết quả.

6.7. Kết thúc quy trình

• Đánh giá tình trạng người bệnh sau thực hiện kỹ thuật.
• Hoàn thiện ghi chép hồ sơ bệnh án, lưu hồ sơ.
• Bàn giao người bệnh cho bộ phận tiếp theo.

7. Theo dõi và xử trí tai biến

Không có biến chứng nặng nào khi theo dõi Holter huyết áp, có thể chỉ có dị ứng ngoài da với băng dính hoặc băng cuốn cánh tay.

Tài liệu tham khảo

1. Hội tim mạch quốc gia Việt Nam, Khuyến cáo của Phân Hội Tăng Huyết Áp - Hội Tim Mạch Quốc Gia Việt Nam (VSH/VNHA) về chẩn đoán & điều trị tăng huyết áp 2022.
2. Battegay E, Lip G, Bakris G. Hypertension: Principles and Practice, Published by Taylor & Francis Group 2005.
3. Huang Q-F, Yang W-Y, Asayama K, Zhang Z-Y, et al. (2021), "Ambulatory Blood Pressure Monitoring to Diagnose and Manage Hypertension", 77 (2), pp. 254 - 264.
4. Kario K, Hoshide S, Chia YC, Buranakitjaroen P, Siddique S, Shin J, Turana Y, Park S, Tsoi K, Chen CH, Cheng HM, Fujiwara T, Li Y, Huynh VM, Nagai M, Nailes J, Sison J, Soenarta AA, Sogunuru GP, Sukonthasarn A, Tay JC, Teo BW, Verma N, Wang TD, Zhang Y, Wang JG. Guidance on ambulatory blood pressure monitoring: A statement from the HOPE Asia Network. J Clin Hypertens (Greenwich). 2021 Mar;23(3):411-421.