“Giao tiếp” trong y tế: Đừng để “ứng xử” làm hạn chế tầm nhìn

Khi tiếp cận đến Giao tiếp ứng xử trong Y tế, các các bệnh viện đang triển khai, các nơi đang đào tạo tập huấn, cá nhân mình rất buồn. Nhiều khi ước sao chỉ muốn bỏ luôn từ "Ứng xử", chỉ còn từ "Giao tiếp" thôi. Để các bệnh viện, nhân viên tiếp cận khoa học hơn, đúng đắn hơn, hữu ích hơn. Giao tiếp trở thành một công cụ mạnh mẽ để cải thiện chất lượng điều trị: Truyền đạt thông tin đúng - đủ - nhanh - rõ ràng - ngắn gọn. Từ đó có sự phối hợp của các bên liên quan, người bệnh tuân thủ điều trị hơn. Cuối cùng cải thiện chất lượng điều trị, nâng cao an toàn.

Và quan trọng nhất, buổi học giao tiếp sẽ không còn là thuyết giảng đạo đức, không còn là dạy nhau "khéo ăn khéo nói sẽ có cả thiên hạ" như hiện nay. Có ai trong chúng ta thấy tổn thương thậm chí bị thấy xúc phạm khi tham gia các buổi học thế này không?!!!

Mình nói thật. Với cá nhân mình. Mình thấy mình bị xúc phạm chứ không học được gì cả.

Như một đưa trẻ bị cha mẹ chỉ trích vì còn thiếu đạo đức, thiếu lương tâm và ứng xử kém cần được dạy dỗ.

Và nản hơn, được "dạy dỗ" như thế nhưng không "khôn ra" được. Chỉ có ấm ức thêm thôi.

***

Trong nhiều năm, ngành Y ở Việt Nam quen với khái niệm “Giao tiếp ứng xử”. Đây là một cụm từ rất hay, giàu tính nhân văn, phù hợp với bối cảnh nghề nghiệp gắn liền với đạo đức, sự thấu cảm và lòng nhân ái.

Tuy nhiên, chính sự nhấn mạnh quá nhiều vào “ứng xử” lại đang tạo ra một rào cản vô hình.

Khi “ứng xử” lấn át “giao tiếp”

• Trong nhiều chương trình đào tạo, nội dung “giao tiếp” thường được gắn chặt với thái độ, cách cư xử, lời nói khéo léo.

• Hầu hết bệnh viện coi trọng việc “cười nhiều hơn”, “nói nhẹ nhàng hơn”, “thấu cảm hơn” – và xem đó là cốt lõi của giao tiếp.

• Nhưng hệ quả là: chúng ta quên mất giao tiếp còn có bản chất khoa học – communication, tức là truyền đạt thông tin đúng – đủ – kịp thời – rõ ràng.

Khi chỉ tập trung vào “ứng xử”, chúng ta mới chạm tới phần “ngoại giao” của giao tiếp, mà bỏ quên phần “chuyên môn” – chính là yếu tố quyết định an toàn người bệnh.

Giao tiếp: Chuẩn mực quốc tế chỉ dùng một từ

Trong ngành y tại nhiều quốc gia, người ta chỉ dùng một khái niệm đơn giản: Communication.

• Nó không bị ràng buộc vào cảm xúc hay đạo đức cá nhân.

• Nó được coi là một khoa học, một chuẩn mực kỹ thuật.

• Mục tiêu của nó rất rõ ràng: truyền đạt thông tin chính xác để đảm bảo chăm sóc và điều trị an toàn.

Ví dụ: trong các chuẩn quốc tế (WHO, JCI, AHRQ), giao tiếp được định nghĩa qua công cụ cụ thể như SBAR, closed-loop communication, handover protocol – hoàn toàn mang tính kỹ thuật.

Vậy có cần loại bỏ từ “Ứng xử”?

Câu trả lời là không.

• “Giao tiếp ứng xử” vẫn là một thuật ngữ tuyệt vời trong môi trường y tế Việt Nam, bởi nó nhắc nhở chúng ta về nền tảng nhân văn.

• Vấn đề không nằm ở cụm từ, mà ở cách tiếp cận.

• Điều quan trọng là: đừng để “ứng xử” làm lu mờ vai trò khoa học của giao tiếp.

Nói cách khác:

• Giao tiếp phải được coi là gốc rễ, khoa học, chuẩn mực.

• Ứng xử là phần tiếp nối, thể hiện văn hóa và nhân văn.

Hãy nhìn lại: giao tiếp trong bệnh viện không chỉ để “làm hài lòng”, mà để ngăn ngừa sai sót, bảo đảm an toàn, và xây dựng niềm tin vững chắc với người bệnh.

Ứng xử giúp làm đẹp thêm mối quan hệ.
Nhưng chính giao tiếp – communication mới là “xương sống” bảo đảm chất lượng và an toàn.

CLBV.VN mong muốn lan tỏa nhận thức đúng đắn này: Giữ lại cái hay của “giao tiếp ứng xử”, nhưng tiếp cận giao tiếp như một khoa học – để phục vụ tốt hơn cho bệnh nhân và cho chính đội ngũ y tế.

Đừng để người bệnh rất hài lòng, xong rồi vẫn ..."ra đi"!