Điều trị chứng co cứng chi trên sau tai biến mạch máu não bằng kỹ thuật tiêm Botulinum Toxin A

1. ĐỊNH NGHĨA

Chứng co cứng cơ chi trên sau tai biến mạch máu não là một trong các di chứng thường gặp, biểu hiện bằng tăng trương lực quá mức các cơ gấp ở chi trên làm cho tay người bệnh ở tư thế co cứng gấp. Hiện tượng co cứng này ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng của tay, một số trường hợp có thể gây đau. Botulinum toxin A đã được chứng minh rất có hiệu quả và an toàn trong điểu trị chứng co cứng chi trên sau tai biến mạch máu não.

2. CHỈ ĐỊNH

Điều trị chứng co cứng gấp chi trên do tai biến mạch máu não.

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

Dị ứng với các thành phần của thuốc.

4. CHUẨN BỊ

4.1. Người thực hiện

Một bác sĩ và một điều dưỡng.

4.2. Phương tiện, dụng cụ, thuốc

4.2.1. Phương tiện, dụng cụ

- Bơm tiêm 5ml kèm kim x 1 cái.
- Bơm tiêm 1ml kèm kim 1 cái.
- Bộ dụng cụ sát trùng: bông, cồn, găng tay vô khuẩn.

4.2.2. Thuốc

- Thuốc: Disport 500 đv x 2 lọ.
- Nước muối sinh lý 9 ‰ x 1 chai 100ml.

4.3. Người bệnh

Giải thích kỹ cho người bệnh về mục tiêu và cách tiến hành quy trình kỹ thuật.

4.4. Hồ sơ bệnh án

Ghi chép hồ sơ bệnh án với các trường hợp người bệnh nội trú. Ghi sổ thủ thuật và sổ y bạ với người bệnh ngoại trú.

5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

5.1. Chọn các cơ để tiêm

Chủ yếu là các cơ gấp chi trên, bao gồm:
- Cơ nhị đầu (Biceps brachii).
- Cơ gấp cổ tay quay (Flexor carpi radialis).
- Cơ gấp cổ tay trụ (Flexor carpi ulnaris).
- Cơ gấp ngón nông (Flexor digitorum superficialis).
- Cơ gấp ngón sâu (Flexor digitorum profundus).

5.2. Chuẩn bị người bệnh

Đặt người bệnh ở tư thế nằm. Sát trùng da ở vị trí các cơ cần tiêm.

5.3. Pha thuốc

Độ pha loãng: Pha 1ml nước muối sinh lý 9 ‰ vào lọ Disport 500 đv.

5.4. Liều lượng thuốc và cách tiêm

* Liều lượng cho người lớn: Khoảng 1000 đv cho mỗi lần tiêm. Không nên quá 1500 đv/một lần tiêm.
* Lượng thuốc tiêm được chia cho 5 cơ nói trên với liều lượng như sau:

6. THEO DÕI

- Kiểm tra vết tiêm nếu chảy máu cần ép bằng bông vô khuẩn.
- Theo dõi chung: Mạch, huyết áp.
- Theo dõi các biểu hiện dị ứng, sốc phản vệ.

7. TAI BIẾN VÀ XỬ TRÍ

Có thể gặp tác dụng phụ như nổi mẫn, dị ứng. Sốc phản vệ chưa thấy có báo cáo nào. Điều trị như một trường hợp dị ứng thuốc.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Mayank S, Pathak and Allison Brashear (2009): Manual of Botilinum Toxin Therapy. Cambridge Medicine. Pp 101- 107.
2. Bhakta B.B, cozen I.A, Chamberlin M.A & Bamford J.M (2000): Impart of Botilinum toxin type A on diability and carer burden due to ảm spasticity after stroke. J Neurol Neurosurg psychiatry; 69, 217-221.
3. Brashear A, Gordon M.F, Elovic E (2002): Intramuscular injection of Botilinum toxin for the treatment of wrist and finger spasticity after stroke. N Engl J Med, 347, 395-400.