A2.5. Người khuyết tật được tiếp cận đầy đủ với các khoa, phòngvà dịch vụ khám, chữa bệnh trong bệnh viện

1. Bản chất của tiêu chí A2.5

Tiêu chí A2.5 không chỉ đánh giá bệnh viện có xây đường dốc, nhà vệ sinh cho người khuyết tật hay không, mà đánh giá khả năng người khuyết tật thực sự tiếp cận và sử dụng được các dịch vụ khám chữa bệnh như những người bệnh khác.

Về bản chất, A2.5 trả lời ba câu hỏi cốt lõi:

• Người khuyết tật có thể tự hoặc được hỗ trợ để tiếp cận các khoa, phòng chức năng trong bệnh viện hay không?

• Các hạng mục hỗ trợ có sử dụng được trong thực tế, hay chỉ tồn tại mang tính hình thức?

• Bệnh viện có tổ chức hỗ trợ người khuyết tật một cách chủ động và nhất quán, hay để họ tự xoay xở?

A2.5 là tiêu chí thể hiện rõ tính công bằng, nhân văn và không phân biệt đối xử trong cung ứng dịch vụ y tế.

2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá

Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá của Bộ tiêu chí, A2.5 tập trung đánh giá các nội dung chính sau:

• Người khuyết tật có lối tiếp cận phù hợp (đường dốc, thang máy, tay vịn…);

• Có biển chỉ dẫn, ký hiệu dễ nhận biết đối với người khuyết tật;

• Có nhà vệ sinh phù hợp cho người khuyết tật;

• Người khuyết tật được hỗ trợ khi cần thiết trong quá trình khám chữa bệnh;

• Không để người khuyết tật bị hạn chế tiếp cận dịch vụ do rào cản kiến trúc hoặc tổ chức.

Điểm quan trọng: đoàn đánh giá sẽ quan sát khả năng tiếp cận thực tế, không chỉ kiểm tra sự tồn tại của hạng mục xây dựng.

3. Cách triển khai A2.5 trong thực tế bệnh viện

3.1. Nhận diện đúng các nhóm người khuyết tật trong bệnh viện

Người khuyết tật không chỉ bao gồm:

• Người sử dụng xe lăn,

mà còn có:

• Người khiếm thị;

• Người khiếm thính;

• Người hạn chế vận động tạm thời (sau phẫu thuật, chấn thương);

• Người cao tuổi có suy giảm chức năng.

Triển khai đúng A2.5 cần nhìn rộng đối tượng, không thu hẹp vào một nhóm cụ thể.

3.2. Bảo đảm khả năng tiếp cận liên tục từ cổng đến dịch vụ

Một sai lầm phổ biến là:

• Có đường dốc ở cổng,

• Nhưng bên trong lại có bậc thềm, cửa hẹp, thang máy khó tiếp cận.

A2.5 yêu cầu chuỗi tiếp cận liền mạch, bao gồm:

• Cổng vào;

• Khu đăng ký;

• Phòng khám;

• Khu cận lâm sàng;

• Buồng bệnh và nhà vệ sinh.

Chỉ cần đứt gãy ở một điểm, người khuyết tật vẫn không thể sử dụng dịch vụ một cách đầy đủ.

3.3. Kết hợp hạ tầng với hỗ trợ con người

Không phải rào cản nào cũng giải quyết được bằng xây dựng. Do đó:

• Cần có nhân viên hỗ trợ khi người khuyết tật đến khám;

• Bảo vệ, điều dưỡng cần được hướng dẫn cách hỗ trợ an toàn;

• Không để người khuyết tật phải nhờ người nhà hoặc tự xử lý trong điều kiện nguy hiểm.

Ở nhiều bệnh viện, tổ chức tốt khâu hỗ trợ mang lại hiệu quả lớn hơn đầu tư hạ tầng tốn kém.

3.4. Truyền thông rõ ràng và thái độ phục vụ phù hợp

Khả năng tiếp cận không chỉ là vật lý, mà còn là:

• Thái độ tôn trọng;

• Giao tiếp phù hợp;

• Không gây mặc cảm hay phiền hà.

Nhân viên y tế cần:

• Biết cách hướng dẫn ngắn gọn, dễ hiểu;

• Chủ động hỗ trợ, không chờ yêu cầu;

• Tránh thái độ thiếu kiên nhẫn hoặc coi đây là “trường hợp đặc biệt phiền phức”.

4. Duy trì tiêu chí A2.5 một cách bền vững

Duy trì A2.5 cần được xem là một phần của chất lượng dịch vụ, không phải dự án ngắn hạn:

• Rà soát định kỳ các lối tiếp cận cho người khuyết tật;

• Sửa chữa kịp thời tay vịn, đường dốc, thang máy;

• Đào tạo định kỳ cho nhân viên về hỗ trợ người khuyết tật;

• Lắng nghe phản ánh từ người bệnh khuyết tật và người nhà.

Một bệnh viện duy trì tốt A2.5 thường:

• Ít phản ánh về khó tiếp cận;

• Người khuyết tật sử dụng dịch vụ an toàn;

• Nhân viên chủ động hỗ trợ mà không cần nhắc nhở.

5. Những lỗi thường gặp khi triển khai A2.5

Các lỗi phổ biến gồm:

• Có hạng mục cho người khuyết tật nhưng không sử dụng được;

• Đường dốc quá dốc, trơn trượt;

• Thang máy không ưu tiên hoặc khó tiếp cận;

• Thiếu nhân viên hỗ trợ;

• Thái độ phục vụ chưa phù hợp.

Những lỗi này khiến A2.5 khó đạt điểm cao và ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh bệnh viện.

6. Ý nghĩa của tiêu chí A2.5 trong Chương A2 và Phần A

A2.5 là tiêu chí thể hiện rõ nhất nguyên tắc công bằng trong chăm sóc y tế:

• A2.1 – A2.4 bảo đảm điều kiện nội trú chung;

• A2.5 bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau vì hạn chế thể chất.

Khi A2.5 được triển khai đúng, bệnh viện:

• Thực hiện đúng tinh thần “lấy người bệnh làm trung tâm”;

• Giảm rủi ro tai nạn và khiếu nại;

• Khẳng định giá trị nhân văn và trách nhiệm xã hội.