Cắt khâu tầng sinh môn

I. ĐẠI CƯƠNG
Mục đích cắt chủ động tầng sinh môn để thai sổ ra dễ dàng, không làm rách tầng sinh môn và vết khâu liền tốt.

II. CHỈ ĐỊNH

1. Cắt tầng sinh môn vì lý do người mẹ

• Tầng sinh môn cứng, dày, hẹp, âm hộ và tầng sinh môn phù nề do chuyển dạ kéo dài, thăm khám nhiều.

• Trong các bệnh lý của mẹ cần cho thai phải sổ nhanh để đảm bảo sức khỏe cho người mẹ: như suy tim, tiền sản giật, cao huyết áp.

2. Cắt tầng sinh môn vì lý do thai nhi

• Thai to toàn bộ hoặc đầu to.

• Các kiểu sổ bất thường như sổ chẩm cùng, ngôi mặt, ngôi mông.

• Thai non tháng, thai có nguy cơ bị ngạt.

3. Cắt tầng sinh môn khi làm các thủ thuật

• Foóc xép, giác hút, đỡ đẻ ngôi mông…

III. CHỐNG CHỈ ĐỊNH
Chống chỉ định cắt tầng sinh môn khi không lấy thai được đường dưới.

IV. CHUẨN BỊ

1. Người thực hiện

• Nữ hộ sinh

• Bác sĩ sản khoa

2. Phương tiện, vật tư, thuốc

• Bộ cắt khâu tầng sinh môn bao gồm: 1 kéo thẳng đầu tù, 1 kìm cặp kim, 1 panh đỡ kim, 1 panh sát trùng, 1 cốc đựng dung dịch sát trùng.

• Chỉ khâu (chỉ vicryl rapid hoặc chỉ catgut, lanh,...).

• 10 ml dung dịch sát trùng: povidin hoặc polyvidin…

• 1 bơm tiêm 5 ml

• 1 ống lidocain 2%

3. Người bệnh
Kiểm tra toàn trạng, mạch, huyết áp, máu âm đạo. Phải chắc chắn không còn sót rau, tử cung co tốt, không rách âm đạo mới tiến hành khâu tầng sinh môn.

V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

Thì 1. Sát trùng vùng âm hộ tầng sinh môn

Thì 2. Gây tê vùng tầng sinh môn
Gây tê bằng lidocain 2% 2 ml + 3 ml nước cất. Nếu người bệnh đã được gây tê ngoài màng cứng thì không cần gây tê tại chỗ.

Thì 3. Cắt tầng sinh môn

• Kỹ thuật thường áp dụng là cắt chếch 45° tại vị trí 7 giờ.

• Sản phụ nằm tư thế đẻ thường, trong cơn co tử cung, khi tầng sinh môn và âm hộ phồng căng hoặc khi kéo forceps, giác hút dùng kéo thẳng, sắc cắt chéo 45° từ mép sau âm hộ (thường bên phải).

• Cắt 2 – 4 cm tùy mức độ. Đường cắt qua cơ thắt âm hộ, cơ ngang nông, sâu, thành âm đạo và da tầng sinh môn.

• Không cắt sâu tới cơ nâng hậu môn.

• Không cắt ngang vị trí 9 giờ để tránh tổ chức dễ chảy máu (tuyến Bartholin…).

• Không cắt đường giữa để tránh tổn thương cơ thắt hậu môn và trực tràng.

• Thường cắt một bên, khi cần có thể cắt hai bên.

Thì 4. Khâu tầng sinh môn

• Chỉ khâu khi chắc chắn đã sổ rau, không sót rau, tử cung co tốt, không còn sang chấn khác.

• Trường hợp không rách thêm, khâu vắt 3 lớp bằng chỉ vicryl rapid:

• Mũi 1: từ trong âm đạo (cách 0,5 cm) ra tới gốc màng trinh ngoài.

• Mũi 2: từ ngoài vào gốc màng trinh phía trong.

• Mũi 3: khâu dưới da hoặc trong da để tạo sẹo nhỏ, mềm.

• Nếu không có điều kiện khâu vắt:

• Có thể khâu mũi rời theo 3 lớp.

• Lớp da ngoài khâu bằng chỉ không tiêu, cắt chỉ sau 5 ngày.

• Nếu vết rách sâu hoặc rách âm đạo:

• Khâu mũi rời.

• Khâu da:

• Nên khâu luồn trong da bằng chỉ vicryl rapid để sẹo nhỏ và mềm mại.

VI. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

1. Theo dõi

• Giữ vết khâu sạch và khô.

• Cắt chỉ ngày thứ 5 nếu dùng chỉ không tiêu.

• Nếu vết khâu nhiễm khuẩn, không khâu lại ngay, xử trí tại chỗ.

2. Xử trí tai biến

• Chảy máu: khâu lại các lớp cho sát và cầm máu.

• Nhiễm khuẩn:

• Cắt chỉ cách quãng, rửa sạch.

• Dùng kháng sinh tại chỗ và toàn thân.

• Vệ sinh bằng dung dịch sát trùng.